Düzenleme Tarihi : 24.12.2018

Millî Mayın Faaliyet Merkezinin Tarihi Gelişimi

 

          Türkiye Cumhuriyetinin sınırları dâhilinde gerçekleştirilecek insani amaçlı mayın ve/veya patlamamış mühimmat temizleme faaliyetlerine yönelik politikaları belirlemek, bu faaliyetleri planlamak ve yönetmek, belirlenen esaslara uygun olarak gerçekleştirilmesini takip etmek, yurt içi ve yurt dışı kurum ve kuruluşlarla gerekli koordinasyon ve işbirliğini sağlamak amacıyla, Millî Savunma Bakanlığı (MSB) Millî Mayın Faaliyet Merkezi (MAFAM) Dairesi Başkanlığı, 22 Ocak 2015 tarihli ve 6586 Sayılı "Millî Mayın Faaliyet Merkezi Kurulmasına İlişkin Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" kapsamında, Millî Savunma Bakanına doğrudan bağlı insani amaçlı mayın ve/veya patlamamış mühimmat temizleme faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin otorite olarak 27 Temmuz 2015 tarihinde faaliyetlerine başlamış ve 07 Eylül 2015 tarihinden itibaren Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK) Tandoğan yerleşkesinde faaliyetlerine devam etmektedir.

 

 

          Millî Mayın Faaliyet Merkezi (MAFAM)  Dairesi Başkanlığı, 25 Ağustos 2017 tarihli ve 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye istinaden Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarlığına bağlanmıştır. 09 Temmuz 2018 Tarihinde yayınlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle söz konusu kanun yürürlükten kaldırılmış, 10 Temmuz 2018 tarihinde yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi md.342 ile faaliyetlerine devam etmektedir.

 

 

 

Ülkemizde Mayın Faaliyetlerinin Tarihi Gelişimi

 

          Anti-Personel Kara Mayını (APKM) olarak nitelendirilen ve bir kişinin mevcudiyeti, yaklaşması veya teması ile infilak edecek biçimde tasarımlanan veya birden fazla kişiyi etkisiz hale getirecek, yaralayacak ya da öldürecek nitelikte olan bu patlayıcılar insanların ve diğer canlıların yaşamlarına yönelik ciddi bir tehdittir.
          APKM’ler ülkemizde Soğuk Savaş döneminde, özellikle sınır güvenliğini güçlendirme ve askerî bölgelerin güvenliğinin sağlanması maksadıyla uygulanan tedbirler kapsamında, 1955-1996 yılları arasında farklı tarihlerde döşenmiştir.
          Soğuk Savaş döneminin sona ermesiyle değişen güvenlik ihtiyaçları neticesinde, APKM’lerin kullanılmasına karşı oluşan ulusal ve uluslararası kamuoyu, APKM’lerin kullanılmasının durdurulmasına yol açmıştır. Türkiye, artan söz konusu kamuoyu tepkisine olumlu yaklaşmış ve17 Ocak 1996 tarihinde APKM’lerin kullanılmasını yasaklayan bir bildirge yayımlamıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) tarafından 26 Ocak 1998 tarihinde yayımlanan emir kapsamında APKM’lerin kullanılması yasaklandığı gibi diğer mayınlı alanların temizlenmesiyle ilgili taslak bir plan hazırlanarak mayın temizleme faaliyetlerine başlanması sağlanmıştır.
          Türkiye, Anti-Personel Mayınların Kullanımının, Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası Sözleşmesi (Ottava Sözleşmesi)’ne 01 Mart 2004 tarihinden itibaren taraf olmuştur. Sözleşme kapsamında, Türkiye’de döşenmiş APKM’lerin, 01 Mart 2014 tarihine kadar temizlenmesi taahhüt edilmiştir. Ancak, Türkiye’nin yakın coğrafyasında meydana gelen siyasi istikrarsızlık nedeniyle, mevcut mayınların bir kısmı temizlenmiş, çoğunluğu ise temizlenememiştir. Türkiye’nin Ottava Sözleşmesi 5’inci madde yükümlülüğü için 01 Mart 2022 tarihine kadar süre uzatımı talebi, 2013 yılı Aralık ayında yapılan Taraf Devletler 13’üncü Toplantısı’nda kabul edilmiştir.
          Türkiye, Aşırı Derecede Yaralayıcı Olan veya Ayrım Gözetmeyen Etkileri Bulunan Belirli Konvansiyonel Silahların Kullanılmasının Yasaklanmasına veya Kısıtlanmasına İlişkin Sözleşme (BKSS)’nin, 1 numaralı Ek Protokolüne, değiştirildiği şekliyle 2 numaralı Ek Protokolüne ve 4 numaralı Ek Protokolüne katılımın onaylanmasını, 21 Ekim 2004 tarih ve 5250 sayılı Kanunla uygun bulmuş, 04 Ocak 2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 20 Aralık 2004 tarihli Bakan Kurulu Kararnamesi ile kararlaştırmıştır.
          Suriye sınırı mayın temizliği faaliyeti ile eşzamanlı olarak tesis edilecek Suriye sınırı Sınır Fiziki Güvenlik Sistemi (SFGS) Projesi; 19 Ağustos 2015 tarihli 2015/8036 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Suriye Arap Cumhuriyeti Devleti Arasındaki Kara Sınırı Boyunca Sınır İşaretlerinin Yerlerinin Belirlenmesi ve Yenilenmesi Kanunu ile Mayın Temizliği ve Sınır Fiziki Güvenlik Sistemi Kurulması Konularında Uyulacak ve Uygulanacak Esaslar Konulu Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında yürütülecektir.

Yukarı